Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında münasibətlər bu gün təkcə iki dövlət arasında qurulan siyasi və iqtisadi əməkdaşlıq çərçivəsi ilə məhdudlaşmır. Bu əlaqələrin təməlində xalqlarımızın əsrlər boyu qoruyub saxladığı ortaq tarix, dil yaxınlığı, mədəniyyət, mənəvi dəyərlər, qarşılıqlı hörmət və qardaşlıq dayanır. Prezident İlham Əliyevin Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə verdiyi müsahibədə səsləndirdiyi fikirlər də Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin məhz belə möhkəm tarixi və mənəvi bünövrə üzərində inkişaf etdiyini bir daha nümayiş etdirir. Bu gün iki ölkə arasında yaranmış yüksək səviyyəli siyasi etimad həmin tarixi yaxınlığın müasir dövlətlərarası münasibətlərdə uğurlu davamıdır.
Son illərdə Azərbaycan və Özbəkistan arasında əlaqələrin inkişaf tempi xüsusilə diqqət çəkir. Əgər əvvəllər münasibətlər dostluq və strateji tərəfdaşlıq çərçivəsində qiymətləndirilirdisə, bu gün həmin əlaqələr artıq müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlib. İki ölkə prezidentləri arasında mövcud olan səmimi münasibətlər, qarşılıqlı hörmət və etimad dövlətlərarası əməkdaşlığın bütün istiqamətlərinə müsbət təsir göstərir. Prezident İlham Əliyev və Prezident Şavkat Mirziyoyev arasında formalaşmış dostluq münasibətləri Azərbaycan və Özbəkistan xalqlarının qardaşlığını siyasi müstəvidə daha da möhkəmləndirən mühüm amilə çevrilib.
Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin yüksək səviyyəyə çatmasında qarşılıqlı səfərlər və imzalanmış mühüm sənədlər xüsusi rol oynayır. Son illərdə keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər, xüsusilə “Strateji tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi haqqında Bəyannamə” və “Müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilə” iki ölkənin siyasi əlaqələrinə yeni məzmun qazandırıb. Bu sənədlər Azərbaycan və Özbəkistanın bir-birinə yalnız dost və tərəfdaş kimi deyil, uzunmüddətli strateji maraqları bölüşən müttəfiq dövlətlər kimi yanaşdığını təsdiqləyir. Ali Dövlətlərarası Şuranın fəaliyyəti isə əməkdaşlığın institusional əsaslarını daha da gücləndirərək gələcək üçün konkret prioritetlərin müəyyənləşdirilməsinə imkan yaradır.
Siyasi münasibətlərin yüksək səviyyəsi iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsində də özünü aydın göstərir. Qarşılıqlı ticarətin artması, investisiya layihələrinin həyata keçirilməsi, müxtəlif sənaye sahələrində birgə müəssisələrin yaradılması Azərbaycan və Özbəkistan iqtisadiyyatlarının bir-birini tamamlayan imkanlara malik olduğunu göstərir. Azərbaycan–Özbəkistan İnvestisiya Şirkətinin yaradılması da bu istiqamətdə mühüm addımlardan biridir. Bu platforma hər iki ölkədə perspektivli layihələrin maliyyələşdirilməsi, yeni biznes təşəbbüslərinin həyata keçirilməsi və qarşılıqlı investisiyaların artırılması üçün geniş imkanlar açır.
Energetika sahəsində əməkdaşlıq iki ölkə arasında iqtisadi tərəfdaşlığın mühüm istiqamətlərindən birinə çevrilməkdədir. Ənənəvi neft-qaz əməkdaşlığı ilə yanaşı, yaşıl enerji və bərpaolunan enerji mənbələri üzrə yeni layihələrin gündəmə gəlməsi münasibətlərin müasir çağırışlara uyğun şəkildə inkişaf etdiyini göstərir. Azərbaycan, Özbəkistan və Qazaxıstan arasında yaşıl enerji sahəsində formalaşan əməkdaşlıq Mərkəzi Asiyanın böyük enerji potensialının Azərbaycan üzərindən beynəlxalq bazarlara çıxarılması üçün mühüm perspektiv yaradır. Bu proses Azərbaycanın enerji tranziti sahəsində mövqeyini gücləndirməklə yanaşı, regionlararası iqtisadi inteqrasiyanı da sürətləndirə bilər.
Nəqliyyat və logistika sahəsi Azərbaycan–Özbəkistan əməkdaşlığının ən strateji istiqamətlərindən biridir. Azərbaycan Cənubi Qafqazda, Özbəkistan isə Mərkəzi Asiyada mühüm coğrafi mövqeyə malikdir. Bu iki geosiyasi məkanın vahid nəqliyyat zənciri vasitəsilə birləşdirilməsi Şərq ilə Qərb arasında ticarət və yükdaşımaların daha səmərəli təşkilinə şərait yaradır. Orta Dəhlizin imkanlarının genişləndirilməsi, yeni dəmir yolu layihələrinin mövcud regional marşrutlarla əlaqələndirilməsi Azərbaycanın tranzit əhəmiyyətini yüksəldir və Özbəkistanın dünya bazarlarına çıxış imkanlarını genişləndirir.
Azərbaycan və Özbəkistan arasında əməkdaşlığın mühüm xüsusiyyətlərindən biri də münasibətlərin yalnız iqtisadi maraqlar üzərində qurulmamasıdır. İki xalq arasında mədəni, ədəbi və mənəvi əlaqələr çox qədim tarixə malikdir. Keçirilən qarşılıqlı mədəniyyət günləri, festivallar, elmi konfranslar, ədəbi tədbirlər və müxtəlif humanitar layihələr xalqlarımızın bir-birinə daha da yaxınlaşmasına xidmət edir. Azərbaycan mədəniyyətinə Özbəkistanda, özbək mədəniyyətinə isə Azərbaycanda göstərilən böyük maraq bu qardaşlığın ictimai əsaslarının nə qədər güclü olduğunu nümayiş etdirir.
Təhsil sahəsində həyata keçirilən layihələr də Azərbaycan–Özbəkistan qardaşlığının gələcəyə yönəlmiş xarakterini göstərir. Özbəkistanın təşəbbüsü ilə Füzuli şəhərində inşa edilən Mirzə Uluqbəy adına orta məktəb bunun ən parlaq nümunələrindəndir. İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə həyata keçirilən belə bir layihə Azərbaycan xalqına göstərilən həmrəylik və mənəvi dəstəyin konkret ifadəsidir. Bu məktəb yalnız təhsil müəssisəsi deyil, eyni zamanda Azərbaycan və Özbəkistan xalqlarının dostluğunu gələcək nəsillərə çatdıracaq rəmzi bir qardaşlıq abidəsi kimi mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin inkişafında Türk Dövlətləri Təşkilatı ayrıca strateji əhəmiyyətə malikdir. Hər iki dövlət TDT-ni yalnız siyasi dialoq platforması deyil, ortaq tariximizi, dilimizi, mədəniyyətimizi və mənəvi dəyərlərimizi gələcəyə daşıyan mühüm birlik kimi qiymətləndirir. Azərbaycan və Özbəkistanın təşkilat daxilində siyasi, iqtisadi, nəqliyyat, logistika, təhsil, elm və humanitar istiqamətlər üzrə irəli sürdüyü təşəbbüslər Türk dünyasında inteqrasiyanın dərinləşməsinə xidmət edir. Bu əməkdaşlıq TDT-nin beynəlxalq nüfuzunun və qlobal siyasi çəkisinin artmasına da mühüm töhfə verir.
Prezident İlham Əliyevin Türk dünyasını böyük ailə kimi qiymətləndirməsi Azərbaycan dövlətinin bu istiqamətdə strateji baxışını aydın şəkildə ifadə edir. Azərbaycan və Özbəkistanın bütün əsas məsələlərdə bir-birinə dəstək verməsi, beynəlxalq platformalarda qarşılıqlı maraqları müdafiə etməsi Türk dövlətləri arasında həmrəyliyin güclənməsi baxımından mühüm nümunədir. BMT, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı, Türk Dövlətləri Təşkilatı, İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı və digər çoxtərəfli platformalarda həyata keçirilən əməkdaşlıq Bakı ilə Daşkənd arasında siyasi koordinasiyanın geniş miqyas aldığını göstərir.
Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə əlaqələrinin yeni mərhələyə daxil olması da Özbəkistanla münasibətlərin regional əhəmiyyətini daha da artırır. Azərbaycan coğrafi mövqeyi, nəqliyyat infrastrukturu və Xəzər dənizindəki imkanları ilə Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında mühüm bağlantı rolunu oynayır. Özbəkistan isə böyük iqtisadi, demoqrafik və istehsal potensialına malik olmaqla regionun aparıcı dövlətlərindən biridir. Bu iki ölkənin imkanlarının birləşdirilməsi Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya arasında yeni iqtisadi və nəqliyyat məkanının formalaşmasına şərait yaradır.
Bütün bunlar göstərir ki, Azərbaycan–Özbəkistan münasibətləri artıq klassik ikitərəfli əməkdaşlıq çərçivəsini xeyli aşaraq geniş strateji məzmun qazanıb. Siyasi müttəfiqlik iqtisadi layihələrlə, nəqliyyat və enerji əməkdaşlığı mədəni-humanitar əlaqələrlə, ortaq tarixi köklər isə gələcəyə yönəlmiş vahid baxışla tamamlanır. Prezident İlham Əliyevin müsahibəsində ifadə olunan fikirlər də bir daha təsdiqləyir ki, Azərbaycan və Özbəkistan arasında mövcud olan qardaşlıq münasibətləri bundan sonra da yüksələn xətlə inkişaf edəcək. Bu müttəfiqlik yalnız iki ölkənin rifahına deyil, bütövlükdə Türk dünyasının birliyinin, gücünün və beynəlxalq mövqeyinin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edən mühüm strateji amil olaraq qalacaq.