Təbiət baş verən haqsızlıqdan şikayət edə bilmir. Kəsilən ağac danışmır, çirkləndirilən torpaq etiraz etmir, tullantılar altında qalan ərazi kömək istəmir. Lakin bütün bunların nəticəsi gec-tez insanın qarşısına çıxır. Məhz buna görə ekologiyanın mühafizəsi sahəsində çalışanların üzərinə adi vəzifə məsuliyyətindən daha böyük yük düşür. 1 saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər İdarəsinin rəisi Rafiq Ədilovun təmsil etdiyi fəaliyyət sahəsi də təbiətin müdafiəsi, ekoloji qaydalara riayət olunması və ətraf mühitə zərər vuran hallara qarşı mübarizə kimi mühüm vəzifələri özündə birləşdirir.
Yaşıllıqlar şəhər və kəndlərin sadəcə gözəlliyi deyil, yaşadığımız mühitin nəfəsidir. Bir ağacın kölgəsində dayanarkən onun illər ərzində hansı zəhmətlə böyüdüyünü bəzən düşünmürük. Ancaq həmin ağac qanunsuz şəkildə kəsildikdə itirilən yalnız bir gövdə olmur. Təbiətin illərlə formalaşdırdığı canlı sistemə müdaxilə edilir. Buna görə ağacların qanunsuz kəsilməsi və ya zədələnməsi hallarına qarşı nəzarətin gücləndirilməsi, faktların araşdırılması və qanunvericiliyin tələblərinə uyğun tədbirlərin görülməsi Rafiq Ədilovun rəhbərlik etdiyi idarənin fəaliyyətində mühüm əhəmiyyət daşıyan istiqamətlərdəndir.
Ətraf mühitin tullantılarla çirkləndirilməsi isə başqa bir ciddi problemdir. Təəssüf ki, bəzən insanlar istifadə etdikləri ərazini özlərindən sonra hansı vəziyyətdə qoyduqlarına əhəmiyyət vermirlər. Nəticədə yol kənarlarında, yaşayış məntəqələrinin ətrafında və müxtəlif açıq sahələrdə tullantı yığınları yaranır. Belə mənzərənin adi hala çevrilməsinə imkan verməmək vacibdir. Çirkləndirilmiş sahələrin müəyyənləşdirilməsi, onların təmizlənməsinin təmin olunması və pozuntuya yol verən şəxslər barəsində qanunvericiliyə uyğun tədbirlərin görülməsi həm ekoloji təmizliyə, həm də ictimai məsuliyyətin möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Torpağa nəzarətsiz müdaxilə də diqqətdən kənarda qala bilməz. İcazəsiz qazıntılar, relyefin pozulması və təbii sərvətlərdən müəyyən edilmiş qaydalardan kənar istifadə ilk baxışda lokal hadisə təsiri bağışlaya bilər. Əslində isə belə müdaxilələr davam etdikcə torpaq örtüyünə və bütövlükdə ekosistemə ciddi zərər vurmaq təhlükəsi yaranır. Ekoloji nəzarətin gücü məhz burada üzə çıxır: problem böyüyüb qarşısıalınmaz vəziyyətə çatmamış müdaxilə etmək, qanunsuz fəaliyyətin dayandırılmasına nail olmaq və təbiətə vurula biləcək zərəri mümkün qədər qabaqlamaq.
Rafiq Ədilovun rəhbərlik fəaliyyətində məsuliyyət tələb edən əsas məsələlərdən biri müxtəlif istiqamətlər üzrə aparılan nəzarətin vahid sistem daxilində təşkilidir. Ekoloji xidmət yalnız baş vermiş hadisənin ardınca gedən struktur olmamalıdır. Sahələrdə vəziyyətin öyrənilməsi, daxil olan məlumat və müraciətlərin araşdırılması, mümkün pozuntuların vaxtında aşkarlanması və əməkdaşların çevik fəaliyyətinin təşkili mühüm əhəmiyyət daşıyır. Peşəkar idarəçilik də məhz problemin böyüməsini gözləmədən ona vaxtında reaksiya vermək bacarığında özünü göstərir.
Amma ekologiyanın qorunmasını yalnız protokolların və cərimələrin dili ilə izah etmək də düzgün olmazdı. Bəzən bir insanın təbiətə münasibətini dəyişdirmək gələcəkdə onlarla qanun pozuntusunun qarşısını almaq deməkdir. Buna görə ekoloji maarifləndirmə, insanlara ağacın, torpağın, suyun və təmiz ətraf mühitin dəyərinin anlatılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Qanunun tələbkarlığı ilə ictimai şüurun formalaşdırılması yanaşı getdikdə nəticə daha davamlı olur.
Ekologiya sahəsində görülən işlərin bir xüsusiyyəti də nəticələrin hər zaman dərhal görünməməsidir. Bu gün qorunan ağacın faydasını illər sonra görəcəyik. Bu gün təmizlənən ərazinin dəyərini orada böyüyəcək nəsillər daha yaxşı anlayacaq. Bu gün qarşısı alınan qanunsuz qazıntının hansı böyük ekoloji zərəri önlədiyini isə bəlkə də heç vaxt bilməyəcəyik. Əslində uğurun ən böyük göstəricilərindən biri də budur: baş verə biləcək zərərin ümumiyyətlə baş verməməsinə nail olmaq.
Rafiq Ədilovun rəhbərlik etdiyi 1 saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər İdarəsinin üzərinə düşən missiya buna görə yalnız bugünkü ekoloji vəziyyətlə məhdudlaşmır. Söhbət qorunan hər ağacdan, təmiz saxlanılan hər qarış torpaqdan, qarşısı alınan hər qanunsuz müdaxilədən və gələcəyə ötürüləcək təbii sərvətdən gedir. Təbiətin səsi eşidilməsə də, onun müdafiəyə ehtiyacı daim var. Bu müdafiənin arxasında isə qanuna hörmət, prinsipial mövqe, məsuliyyətli idarəçilik və gələcək qarşısında daşıdığımız böyük cavabdehlik dayanır.
